این پست را در شبکه های اجتماعی دلخواهتان اشتراک گذاری کنید:

Share on facebook
ارسال در فیسبوک
Share on linkedin
ارسال به لینکدین
Share on twitter
پست در توئیتر
Share on email
ایمیل به دوستان
Share on whatsapp
ارسال به واتسپ
Share on skype
ارسال به اسکایپ
Share on print
پرینت صفحه
Share on pinterest
ارسال در پینترست

مقابله با بیابان زایی وبازگشت تغییرات اقلیمی ، حاصلخیزی خاک | هیدروپونیک ایران

لیست عنوان

در ابتدا ارزیابی کیفیت خاک تنها بر تعیین و تفسیر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک متمرکز شده بود، اما در سالهای اخیر اندازهگیری شاخصهای بیولوژیکی و بیوشیمیایی خاک نیز توصیه شده و مورد توجه قرار گرفته است (اسلام و ویل ۲۰۰۰).

بعضی مواقع به دلیل وجود ارتباط بین برخی فرآیندهای شیمیایی و بیولوژیکی خاک بعضی شاخصهای شیمیایی در بررسیهای ویژگیهای بیولوژیک خاک نیز استفاده میشوند. به عنوان مثال برخی از محققان کربن آلی خاک را شاخصی شیمیایی و برخی بیولوژیکی دانستهاند (شونهولتز و همکاران ۲۰۰۰). حساسیت زیاد ویژگیهای بیولوژیکی به تغییرات مدیریتی خاک باعث در نظر گرفتن این ویژگیها به عنوان شاخصهای مناسب برای ارزیابی کیفیت و سلامت خاک شده است (اسلام و ویل ۲۰۰۰).

اقلیم، پتانسیل فعالیت بیولوژیکی خاک را تعیین مینماید. روابط قوی و معنیداری بین خصوصیات اقلیمی و بیولوژیکی خاک وجود دارد (لال ۲۰۰۶). سارا (۲۰۰۶) با بررسی خاکهای ۴ ناحیه اقلیمی مدیترانهای، نیمه خشک، خشک و بیابانی نشان داد که با تشدید خشکی و کاهش بارندگی مقدار بیوماس و کربن آلی خاک کاهش مییابد. محققان دیگر نیز در بررسی مناطق فوق نشان دادهاند که با افزایش خشکی، فعالیت آنزیم-۱ های داخل و خارج سلولی و مقدار کربن بیوماس کاهش، ولی شدت تنفس پایه افزایش مییابد (لی و سارا ۲۰۰۳).

استینبرگر و همکاران (۱۹۹۹) با بررسی تنوع و جوامع میکروبی در یک ردیف اقلیمی، افزایش تعداد و تنوع جوامع میکروبی را در منطقه نیمه خشک نسبت به منطقه خشک مشاهده گردید. رابطه قوی نیز بین جمعیت جانداران و کربن آلی خاک مشاهده میگردد. در مناطق مرطوب جمعیت کرمهای خاکی غالب میباشد، در صورتی که در مناطق خشک و نیمه خشک جمعیت موریانهها حداکثر است (لال ۲۰۰۶).

خادمی و خیر (۱۳۸۳) با مطالعه تغییرپـذیری برخـی ویژگیهای کیفی خاک سطحی در مقیـاس زمـین نمـا در اراضی مرتعی اطراف شهرستان سمیرم نشان دادند کـه توپوگرافی تأثیر شدیدی بر تغییر ویژگیهای کیفی خاک دارد. علت تفاوت بسیار فـاحش کیفیـت خـاک براسـاس ویژگیهای مورد بررسی درقسمتهای مختلـف شـیب را میتوان بـه طـور عمـده بـه تفـاوت در میـزان رطوبـت، سرعت رسایش، تجمع مـواد و درجـه تخریـب متفـاوت اراضی در این موقعیـتهـا نـسبت داد. مقایـسه ضـریب تغییرات ویژگیهای کیفی خاک مورد بررسی نـشان داد که ویژگیهای بیولوژیکی خاک نسبت به سایر ویژگـی-
های از تغییرپذیری بیشتری برخـوردار هـستند و دلیـل آن حساسیت بیشتر ویژگیهای بیولوژیکی خاک نـسبت به شرایط محیطی میباشد. همچنین در بین ویژگیهـای بـیـولوژیـکی مـورد بـررسی فعالیت آنـزیم فـسفاتاز از ضریب تغیـیـرات بالاتری بر خوردار بود کـه دلیـل ایـن امر عکس العمل سریع و شدید فعالیـتهـای آنزیمـی بـه تغییرات محیطی و مدیریتی اسـت ، بـه همـین دلیـل ایـن ویژگی کاربرد وسیعی درکیفیت بیولوژیکی خاک دارد.

کربن آلی خاک و اجزای آن از ویژگیهای هستند که بر بسیاری از عملکردهای خاک مؤثر بوده و به شدت تحت تأثیر مدیریت اعمال شده بر خاک قرار میگیرند (کارتر ۲۰۰۲). زهانگ و همکاران (۲۰۰۷) در آنالیز آماری خود نشان دادند که عوامل ساختمانی مثل مواد مادری، نوع خاک و سطح آب زیرزمینی مهمترین عوامل مؤثر بر وابستگی مکانی ویژگیها هستند. آنان تغییرات مکانی هفت ویژگی را در عمق ۲۰ سانتیمتری در یک فاصله ۵ کیلومتری بررسی کردند. نتایج نشان داد که مواد آلی و ازت کل، وابستگی مکانی قوی داشتند. فاصله موثر برای مواد آلی، نیتروژن و فسفر کل بین ۱۰۳۷ تا ۱۳۵۳ کیلومتر در حالی که برای فسفر قابل دسترس، پتاسیم کل و قابل دسترس از ۶ تا ۱۳۸ کیلومتر بود.
حبشی و همکاران (۱۳۸۶) تغییرات مکانی pH و ماده آلی خاکهای مناطق جنگلی را مورد مطالعه قرار دادند و نتیجه گرفتند که pH و ماده آلی به ترتیب دارای وابستگی مکانی قوی و متوسط هستند.
نسبت کربن بیوماس به کربن آلی خاک شاخص مناسبی از وضعیت توزیع کربن فعال خاک بین بخش
زنده و غیر زنده بوده و کیفیت کربن خاک را بیان میکند. اندرسون (۲۰۰۳) معتقد است که خاکهای با نسبت کمتر از دو درصد کربن بیوماس به کربن آلی در ناحیه بحرانی قرار دارند، ولی مقدار کربن بیوماس خاک بطور قابل ملاحظه به روش اندازهگیری وابسته است که توسط محققان مختلف نیز مقادیر کمتر از ۲ درصد نیز گزارش شده است (اسلام و ویل ۲۰۰۰ ،اسپارلینگ ۱۹۹۲). اندرسون () ۰۳ (و اندرسون و دمش (۱۹۸۹) مشاهده کردند که افزایش نسبت کربن توده زنده میکروبی به کربن آلی خاک رابطه مستقیمی با کیفیت مواد افزوده شده به خاک دارد و نشان دادند که این نسبت در مناطقی که مواد آلی تازه به مقدار کم افزوده شده باشد، کاهش مییابد و با بزرگ شدن نسبت کربن توده زنده میکروبی به کربن آلی بزرگتر باشد فراوانی مواد آلی سخت تجزیه شونده در خاک کاهش مییابد.
کمبردلا و همکاران (۱۹۹۴) تغییرپذیری ویژگیهای خاک در مقیاس مزرعهای در خاکهای ایالت آیوای
مرکزی را بررسی و دریافتند که کربن آلی، نیتروژن کل و pH از وابستگی مکانی قوی و کربن بیوماس از وابستگی مکانی متوسط برخوردار بودند. یافته های آنها نشان داد که این متغیرها دارای توزیع نرمال میباشند.
از مهمترین عوامل خاکی که بالقوه بر شدت تنفس خاک مؤثرند فراهمی سوبستراهای کربن برای
ریزجانداران (ستو و یاناگیا ۱۹۸۳)،فعالیت و تراکم ریشههای گیاهی ( بن-آشر و همکاران ۱۹۹۴) ، جمعیت جانداران خاک ( سینگ و شوکلا ۱۹۷۷ ،ریا و سیرواستاوا ۱۹۸۱)، ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک (بودت و همکاران ۱۹۸۶) و زهکشی خاک ( لوکن و بیلینگیس ۱۹۸۲) میباشد. تنفس خاک پارامتری برای نشان دادن شدت تجزیه است ولی در عین حال قابلیت تغییر و نوسان بالایی داشته و نوسان آن نیز به فراهمی سوبسترا، رطوبت و دما بستگی دارد ( آلوارز و همکاران ۱۹۹۸ ،بروکس ۱۹۹۵ (و به علت ماهیت تغییرپذیری بسیار بالای تنفس، تفسیر و توجیه آن در راستای سلامت خاک بسیار مشکل است (بروکس .(۱۹۹۵

نائل و همکاران (۲۰۰۴) شاخصهـای کیفـی خـاک و تغییرات مکانی آنها در اراضـی تخریـب شـده در مرکـز ایران را مطالعـه و نشان دادند که توزیع فراوانی کـربن آلی و تنفس میکروبی در جنگـل حفاظـت شـده نرمـال ، درصـورتیکـه درجنگـل تخریـب شـده از حالـت نرمـال انحراف داشته و در مراتع حفاظت شده و تخریب شـده نیز عکس یکدیگر بودند. تغییرات مکـانی دو متغیـر فـوق در جنگل حفاظت شده از مدل تغییرنمای قطعهای خالص و در جنگل تخریب شده از مدل کـروی پیـروی نمودنـد.

در هر دو مرتع حفاظت شده و تخریب شده مـدل تغییـر نمای قطعه ای خالص مشاهده شد. بر اساس بررسی منابع به عمل آمده و با توجه به مطالعات اندکی که در زمینه تغییرات مکانی ویژگیهای بیولوژیکی در ایران و به ویژه در منطقه مورد مطالعه صورت پذیرفته است، این تحقیق با هدف ارزیابی توزیع فراوانی و تغییرات مکانی ویژگیهای بیولوژیکی خاک و ارزیابی اثر واحدهای لندفرم و کاربری اراضی بر این تغییرات انجام شد.

 

عضویت در خبرنامه هیدروپونیک ایران

از آخرین اخبار جا نمانید

برای نوشتن در قسمت نظرات اگر ایمیل ندارید میتوانید همین حالا به رایگان با موبایل خودتان عضو شوید:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پستهای وبلاگ هیدروپونیک ایران

هنوز در دوره های آموزشی هیدروپونیک ایران ثبت نام نکردید؟

همین حالا ثبت نام نمایید

دوره های آموزشی هیدروپونیک ، کشت بدون خاک